نگاهی به مستند‌هایی که به قدرت موشکی و دفاعی ایران پرداخته‌اند | اقتدار در قاب هنر

شکیبا افخمی راد | شهرآرانیوز؛ مستندسازان زیادی در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند، توان موشکی و دفاعی کشور را از زوایای مختلف تاریخی، فنی و راهبردی در آثارشان روایت کنند.

آثاری که هرکدام بخشی از پازل اقتدار نظامی و موشکی ایران را تکمیل می‌کند و تصویری جامع از مسیری ارائه می‌دهد که از روز‌های دشوار دفاع مقدس هشت ساله شروع شده و تا به امروز ادامه داشته است. تماشای این مستند‌ها در میانه جنگ تحمیلی سوم خالی از لطف نیست و می‌تواند مردم را با قدرت موشکی و دفاعی ایران که محاسبات دشمن آمریکایی-صهیونیستی را برهم زده است، بیشتر آشنا کند. از همین رو در ادامه، مروری داریم بر مهم‌ترین این مستندها.

روایتی از برپا شدن جهنم

مستند نیمه بلند «جهنم به پا خواهد شد» به کارگردانی محسن کریمیان، نگاهی تحلیلی به سناریوی جنگ ایران و آمریکا دارد؛ اما تمرکز اصلی آن نه صرفا میدان نبرد، بلکه پیامد‌های اقتصادی چنین تقابلی است.

یکی از مهم‌ترین محور‌های مستند، بررسی بستن تنگه هرمز به عنوان یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های انرژی جهان است.

اقدامی که موجب جهش شدید قیمت نفت، ایجاد بحران در بازار‌های جهانی و حتی فروپاشی اقتصادی در کشور‌های اروپایی و آمریکایی می‌شود.

مستند «جهنم به پا خواهد شد» همچنین حضور و نقش آفرینی قدرتمند نیروی دریایی سپاه پاسداران در این مـنطقه راهبردی را به تصویر می‌کشد.

ثبت تصاویری از «قیام موشک ها»

«قیام موشک ها» تهیه شده در سازمان رسانه‌ای اوج روایتی فشرده و کوتاه، اما مؤثر از روند پیشرفت صنعت موشکی ایران است. این مستند با مرور دوران دفاع مقدس هشت ساله، زمانی که ایران با کمبود تجهیزات روبه رو بود، آغاز می‌شود و سپس مسیر توسعه موشک‌های بومی را تا رسیدن به جایگاه امروز دنبال می‌کند.

در این روایت، به تلاش‌های گسترده برای طراحی، ساخت و عملیاتی سازی موشک‌های بالستیک طی سه دهه اخیر اشاره می‌شود؛ مسیری که ایران را به بزرگ‌ترین قدرت موشکی غرب آسیا تبدیل کرده است.

۲ مستند درباره پدر موشکی ایران

«مردی با آرزو‌های دوربرد» به کارگردانی علیرضـا بوالی بـه زنـدگی شهید حسن طهرانی مقدم پدر موشکی ایران و نقش او در شکل گیری صنعت موشکی ایران می‌پردازد و مسیر پیشرفت این صنعت را بازخوانی مـی کند. مستند «هفت دقیقه تا تل آویو» به کارگردانی محسن حاج کرمی نیز به نقش شهید طهرانی مقدم در تجهیز گروه‌های مقاومت فلسطینی و لبنانی می‌پردازد.

در واقع این مستند قدرت ایران در صنعت موشکی را به تصویر می‌کشد و همچنین نشان می‌دهد که تحریم‌ها چقدر در بالندگی جوانان ایرانی تأثیر داشته است و زاویه جدیدی از عمق قدرت استراتژیک ایران اسـلامی به نمایش می‌گذارد.

نما‌هایی از «آتش باران شب سال نو»

مستند «آتش باران شب سال نو» به کارگردانی عباس وهاج و تهیه کنندگی ساسان فلاح فر، روایتی جدید از عملیات «وعده صادق ۲» ارائه می‌دهد. نمایش تصاویر کم نظیر از پرتاب موشک‌های جمهوری اسلامی ایران و اصابت آن‌ها به اهداف در سرزمین‌های اشغالی، از مهم‌ترین ویژگی‌های این اثر است.

در کنار این تصاویر، مستند «آتش باران شب سال نو» به بررسی حضور نیرو‌های آمریکایی در منطقه و سرزمین‌های اشغالی به منظور حمایت هر چه بیشتر از رژیم صهیونیستی و ناتوانی آن‌ها در مقابله با حملات موشکی ایران نیز می‌پردازد.

ماجرای بومی سازی رادار‌های نظامی

مستند «نبرد امواج» به کارگردانی وحید فرجی، یکی از آثار مهم در حوزه شناخت زیرساخت‌های دفاعی ایران است که به تاریخچه و قدرت سیستم‌های راداری کشورمان می‌پردازد. این مستند روایت خود را از جنگ جهانی دوم آغاز می‌کند؛ زمانی که رادار به عنوان یک فناوری انقلابی وارد عرصه پدافند هوایی شد.

در ادامه، با زبانی ساده، اما دقیق، مکانیزم علمی این سیستم‌ها برای مخاطب تشریح می‌شود تا درک بهتری از پیچیدگی‌های این فناوری شکل بگیرد. بخش دیگری از مستند به ورود تجهیزات راداری به ایران در دوره پهلوی اختصاص دارد و سپس نقش این سامانه‌ها در دوران دفاع مقدس بررسی می‌شود. در ادامه، روند رشد و گسترش تجهیزات راداری به تصویر کشیده شده است؛ جایی که نیرو‌های نظامی جمهوری اسلامی ایران به سمت بومی سازی این تجهیزات حرکت کردند. در پخش پایانی مستند نیز به نقش این فناوری بومی در عملیات های پدافندی سال‌های اخیر و حتی کاربرد‌های غیرنظامی آن پرداخته می‌شود.

فروپاشی افسانه پدافند اسرائیل در «پاسخ»

مستند «پاسخ» تهیه شده در سازمان رسانه‌ای اوج به یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در تقابل نظامی ایران و رژیم صهیونیستی می‌پردازد و روایتی از یک غافل گیری بزرگ برای دفاع هوایی اسرائیل و پایان افسانه سرایی آن‌ها در زمینه پدافند یکپارچه شکست ناپذیرشان را به تصویر می‌کشد. این اثر نشان می‌دهد چگونه در عملیات «وعده صادق ۲»، سامانه‌های پیشرفته دفاع هوایی اسرائیل با وجود حمایت آمریکا در برابر موشک‌های ایرانی، از جمله موشک‌های هایپرسونیک فتاح، ناتوان بودند.

همچنین در بخش‌های دیگر مستند «پاسخ»، چگونگی تداوم حیات رژیم صهیونیستی بــا حمایت‌های سـیاست مـداران آمریکا در طی این چند ده سال بررسی می‌شود.

داستان شکل گیری پروژه «شباهنگ»

مستند «بمب‌ها می‌آیند» به کارگردانی مهدی ملکی تلاش دارد تا به یکی از مقاطع مهم تاریخ کشور بپردازد و روایتی از تلاش‌های دفاعی که به ایجاد بازدارندگی مؤثر در دوران جنگ تحمیلی هشت ساله انجامید، ارائه دهد. این مستند ماجرای شکل گیری پروژه «شباهنگ» را به تصویر می‌کشد، طرحی که توانست تهدید بمباران تهران توسط جنگنده‌های پیشرفته عراق را خنثی کند.

درواقع «شباهنگ» یک موشک پدافندی بسیار قدرتمند است که به مقابله با میگ ۲۵ یکی از سریع‌ترین هواپیما‌های نظامی دنیا برمی آید و به این ترتیب تهران و ایران را در آن دوره پر مخاطره از حملات هوایی رژیم بعثی عراق مصون می‌دارد.

پرداختی جامع به توان نظامی ایران

«رسام» به کارگردانی داود مرادیان به بررسی دستاورد‌های نظامی ایران در حوزه‌های مختلف از جمله موشکی، دریایی، زرهی و تاکتیکی می‌پردازد و از ساخت تسلیحات نظامی می‌گوید.

درواقع این مستند تلاش دارد تصویری جامع از توان دفاعی کشور ارائه دهد.

«میراث» از دستاورد‌های موشکی می‌گوید

مستند ۲۶ دقیقه‌ای «میراث» به کارگردانی فرشاد یحیایی، به یکی از ابتکارات مهم در حوزه نمایش توان دفاعی کشور یعنی «پارک ملی هوافضا» می‌پردازد.

این مستند تلاش‌های سردار شهید امیرعلی حاجی زاده را در راه اندازی این مجموعه به تصویر می‌کشد؛ فضایی که در آن دستاورد‌های موشکی و هوافضای ایران به نمایش گذاشته شده است.

«میراث» نه تنها روایت یک پروژه، بلکه نمایش بخشی از هویت دفاعی ایران است که در قالب مجموعه‌ای گران بها، نوآوری‌ها و توانمندی‌های متخصصان ایرانی در عرصه‌های دفاعی و موشکی کشور را به نمایش گذاشته است.

«پرچمدار»؛ راوی قدرت پهپادی ایران

مستنـد «پرچمدار» به کارگردانی و تهیه کنندگی محمد شلتوکی روایتی از مسیر ایجاد، تثبیت و تحکیم قدرت پهپادی ایران با تکیه بر پهپاد‌های خانواده شاهد را ارائه می‌دهد.

در این اثر ۶۴ دقیقه‌ای، با استفاده از تصاویر آرشیوی و روایت فرماندهان، نقش این پهپاد‌ها در عملیات‌های مختلف، به ویژه در جبهه مقاومت، بررسی می‌شود. موضوع حضور پهپاد‌های شاهد در جنگ اوکراین نیز یکی دیگر از محور‌هایی است که در مستند «پرچمدار» به آن پرداخته شده است. همچنین برای نخستین بار در این مستند اسنادی در خصوص ماجرای فروش پهپاد‌های شاهد ۱۳۶ به روسیه منتشر شده که اثبات کننده این موضوع است که ماجرای فروش پهپاد به روسیه مربوط به پیش از آغاز جنگ اوکراین است.

در ادامه حتما بخوانید روایت مستندساز مشهدی از مناطق جنگی در جنوب کشور

نمایش قدرت موشکی

مستند «تنبیه» به کارگردانی عباس وهاج نمایشی از توانمندی و قدرت موشکی ایران در دفاع از خود و تمامیت ارضی است. ابتدای این مستند با نمایش رزمایش نیرو‌های سپاه پاسداران در حمله نمادین به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های هوایی اسرائیل در سرزمین اشغالی شروع می‌شود و در ادامه به مروری از تاریخچه حملات موشکی ایران در چهل سال اخیر می‌پردازد.

مستند «مجازات» نیز به پاسخ ایران به اقدامات رژیم صهیونیستی و آغاز عملیات «وعده صادق ۱» می‌پردازد. تحلیل ابعاد حقوقی و نظامی این پاسخ، از جمله نکات مهم این اثر است.

روایتی از ایستادگی در دل تحریم

«ققنوس» به کارگردانی فرشاد یحیایی و تهیه کنندگی ناصر نادری تصویری از ایستادگی و اراده جمعی در شرایط سخت و روایتی از پیشرفت صنعت موشکی ایران را به مخاطبان ارائه می‌دهد.

این مستند اثری تاریخی و تکنیکی است که با تمرکز بر فناوری فضایی و توان نقطه زنی ساخته شده و نشان می‌دهد چگونه ایران در شرایط تحریم و فشار جنگ، مسیر پیشرفت را ادامه داده و به دستاورد‌های قابل توجهی رسیده است.

«ققنوس» همچنین برای نخستین بار تصاویری منتشرنشده از شهید امیرعلی حاجی زاده و جنگ ۱۲ روزه را به نمایش می‌گذارد.